Australoid sa Amerika

Hindi pa umuulan nang naglakad ako papuntang sa pizzeria nang tanghali ng ika-30 ng Abril ng 2023. Sa daan, nakita ko si Michael na Danes-Pranses. Pinag-uusapan namin ang mga Amerindiyo. Sabi kong may di lamang teoryang ang mga Australoid ay pumasok sa mga Amerika nang mga ilang libong taon pa bago dumating ang mga Mongoloid na naging Amerindiyo. Tapos, pinag-uusapan din namin ang astronomiya at ekstraterestre. Sabi kong maraming tao'y di alam ang pagkakaiba ng isang sistemang solar sa isang galaksiya. Nagpasalamat siya sa akin dahil nakapagtapat siya sa akin tungkol sa mga ekstraterestre. Sabi kong parte yaong penomena sa ating kalikasan.

Kom Ombo

Nang maulap na umagang pasado nang alas 8 ng ika-30 ng Abril ng 2023, naglakad ako papuntang sa tsaahan sa Isla Lulu. Sa daan, nakita ko si Michael na Danes-Pranses. Pinag-usapan namin ang biyahe ko sa Ehipto. Lumang-luma ang mga kolonyal na Pranses na gusali sa Cairo. At mahiwaga ang mga talagang antigong piramide. Sa Luxor ay ang maraming templo. Sa daan ay ang Kom Ombo, templo ng diyos na buwaya. Sang-ayon kaming antigo rin ang Anglo-Sahong Amerika rito kung iisipin ang mga indihenong narito nang ilang libong taon na. Sabi kong sa Amerikang Latino, maraming impluwensiya pa ang Amerindiyo sa kulturang meynstrim. Kumakain doon ng tortilla at taco, at mga ganoon. Pero sa Anglo-Sahong Amerika at Awstralya, parang binaliwala na ang indiheno. Pagdating ko naman sa tsaahan, ang kustomer sa kahera ay isang guwapong mongheng mukhang Tibetanong nakakulay-tsokolateng dyaket at pulang mahabang suot. Dalawa pang Hispanikong kustomer ang dumating. Sabi ni Brian na Eskoses na uulan daw mamaya. Dumating si Marlin, yaong Pilipina, at nagkape nang may kasamang bagel siya sa tabing mesa. Inalok ko siya ng aking ubeng hopya, pero nagbabagel na lamang daw siya. Umiinom ako ng mayelong itim na tsaa.

Kom Ombo

Mansanas

Nang bago pa mag-alas dos ng maaraw na tanghali nang ika-29 ng Abril ng 2023, naglakad ako hanggang sa pizzeria para kumain ng inihurnong patatas at uminom ng Diet Cola. May mga guwapong puting dumalaw at nag-order. Nakita ko sa labas dumaan si Chen na Intsik na matabang parang sundalong nakaberde, at kumaway siya kay lakad na si Chris na Ingles-Hapones na mestisong barista ng tsaahan. Sa pizzeria, may isang Tsina mula sa kapitbahay na tindahan ng prutas at gulay na pumasok para patikman ako at si Sachet na Bumbay na tindero sa pizzeria ng maliit na piraso ng sampol nilang mansanas na "Envy" ang klase. Mainit sa pizzeria, dahil nakasuot ako ng pulang dyaket na makapal ko.

Feta

Nang maaraw na umaga nang ika-29 ng Abril ng 2023, naglakad ako papuntang sa tsaahan sa Isla Lulu. Mainit, dahil suot ko ang makapal kong pulang dyaket. Doon, ngumiting bati kami ni Chen, yaong nakaberdeng mukhang sundalong Intsik. Nagsusulat siya sa kuwaderno niya sa bar. Sa mesa ko, kumakain ako ng dala kong tatlong pirasong hopyang monggo, at umiinom ako ng mayelong itim na tsaa. Sa ibang mesa, may matandang lalaking nakaitim na kumakain ng balot ng kesong feta sa platito. Pabalik ko sa bahay, nakita ko si Nikki ang Tsipreng Griyegang tinatapos niya ang ika-6 na ikot niya sa kapitbahayan.

Tsaahan Muli

Nang maaraw na pasado nang alas 6 nang umaga ng ika-28 ng Abril ng 2023, nasa tsaahan ako. May dala akong isang berdeng balot ng hopyang monggo. Kumain ako ng dalawang piraso, at uminom ako ng mayelong itim na tsaa. Sa bintana ay sinag ng araw. Naroon ang isang baristang Rusang si Karina at isang Byetnamesang baristang si Jessica. Dumating ang isang mag-asawang Taga-Romania raw. Sabi ng lalaki, "Samer na sa isip ni Viktor." Sa labas, binati ko sa malayo si Michael na Danes-Pranses na nakaupo sa isang naaarawang bangko sa tabi ng puno.

Hopyang Monggo

Sa maaraw na tanghali nang ika-27 ng Abril ng 2023, bumalik ako sa pizzeria, sa ika-3 lakad ko. May limang maingay na adolesenteng babae roon. Kinakain ko ang bagong klaseng pizzang may patatas at beykon. Naroon ang tinderang Pilipinang si Rose. Taga-Cagayan sa Pilipinas talaga siya. Napag-usapan namin ang anak niyang si Jean-Paul na pinanganak sa Hong Kong, habang nagtratrabaho siya roon. May sertipiko ng kapanganakan si Jean-Paul na may nasyonalidad ng Hong Kong. Pero umalis sila mula sa Hong Kong papuntang Hilagang Amerika noong maliit pa siya. Kailangang hanggang 18 anyos tumira siya roon upang maging isang mamamayan ng Hong Kong. Dumating sa pizzeria si Lola Joey, yaong matangkad na Olandesa. Mga apat o limang piraso ng pepperoning pizza ang palagi niyang binibili. Sabi niyang nagagandahan siya sa mga kalapati sa labas ng bintana. Mula sa pizzeria, naglakad ako papuntang groseri at bumili ng dalawang berdeng balot ng hopyang monggo. Sa priser sa bahay, nakalimutan kong may dalawang asul na balot ako ng hopyang ube na pala. Maynila's Choice ang marka.

Nova

Nang pasadong alas 10 nang maaraw na umaga ng ika-27 ng Abril ng 2023, lumabas nang lakad ako muli mula sa bahay papunta naman sa pizzeria. Maraming mga maingay na adolesenteng lalaki sa pizzeria, habang kinakain ko ang aking pirasong may pepperoni at umiinom ng Diet Cola. Ang tindera ay si Rose na Pilipina. Paglabas ng mga adolesente, may pumasok na lalaking may balbas na puti, at kamukha siya ni Samuel R. Delany na maputing mulatong manunulat ng ilan sa mga paborito kong siyensiyang piksiyong libro. Dumating kahapon ang order ko nang librong Nova sa Hapones na isinalin mula sa orihinal na Ingles niya, at may signatura niya ang kopyang Hapones kong galing pa sa Scranton sa Pennsylvania. Pabalik ko sa bahay, nakita ko si Michael na Danes-Pranses, at tiningnan namin ang mga mahiwagang ilaw-ilaw sa eskinita. Isip niyang may kaugnayan sa mga ekstraterestre.

Pusa at Aso

Nasa tsaahan sa Isla Lulu ako nang umaga ng ika-27 ng Abril ng 2023. May dala akong ubeng hopyang kinakain ko roon. Umiinom ako ng mayelong itim na tsaa. Ang kahera ay ang Pilipinang si Gina, yaong manedyer ng tsaahan. Naroon din ang batang Pilipinong baristang si Jam. Dumating si Lizbeth na Mehikanang papuntang trabaho pagkatapos ng kape. Hindi sayaw ang ituturo niya sa klase ngayon, kundi mga ehersisyo tulad ng kardiyo para sa mga sinyor. Nang nakaupo ako sa tsaahan, ang iniisip ko ay ang kinabukasan ng mundong dominante ang mga makina at Artipisyal na Intelihensiya, at baka magiging parang mga pusa at aso lamang ang sangkatauhan. Paglabas ni Lizbeth, sabi niya, "Nasa Hapon ka pa..."

20230425 Isdáng Basa at Talangkâ

 

Language A, Language B

Sometimes, in a bilingual or multilingual family, children speak to parents in Language A, and parents speak to their children in Language B, and they inter-comprehend. Such is the case in my immigrant family from the Philippines, who, in North America, have us children speak English to parents, and parents speak to us children in Tagalog. I am able to speak to other Filipinos in Tagalog. It has just become customary in my family to have the complex linguistic situation.

Earthsea

I opine that there is more than just a tenuous link between Ursula K. Le Guin's Earthsea stories and the Philippines as an archipelagic realm. Le Guin writes about some brownish people in her tales in the vastness of magical islands.

Litrato

Ang ika-23 ng Abril ng 2023 ay isang araw nang paglilitrato para sa akin. Ang "23" ay isang espesyal na numerong nagpapahiwatig ng aking edad noong ako ay nagtapos sa unibersidad. Mga alas 7 nang umaga, naglakad ako papuntang tsaahan. Dala ko ang aking tablet, at nag-iinternet ako roon. Naglitrato ako nang kinakain at iniinom ko. May ubeng hopya at mantekilyang croissant ako, at may mayelong itim na tsaa at istrobering abenang matchang latte. Naglitrato ako ng mga kustomer din. Tapos, nang mga alas 11 nang umaga, mula sa tsaahang naglakad ako papuntang pizzeria, at kumakain ako ng inihurnong patatas, at umiinom ako ng Diet Cola. Naglitrato rin ako roon. Ang tindero ay si Sachet, isang matangkad na Bumbay na Hindu.

Filipino English

There is such a thing as "Filipino English." Most Filipinos cannot pronounce English the way Americans do. So, when they speak English, they speak with a Filipino accent. There are also special local words that creep into it. Such includes food words like "hopia" and "pancit." But most of the time, the archipelagic lingua franca is really Taglish, the patois of code-switching between Tagalog and English. Filipinos reserve speaking pure English when Anglophone foreigners are present.

Tsitsaro

Wala namang masyadong nangyari nitong maulap na umaga nang ika-22 ng Abril ng 2023. Sa madaling-araw sa bahay, kumakain ako ng ubeng hopya, malaking puting siyopaw, at lasang wasabing mga berdeng nilutong tsitsaro at umiinom ng malamig na itim na kape, habang nag-iinternet sa tablet ko at nakaupo sa salas. Sa tablet ko rin, may mga audiobook ako ng puntong Britanikong Star Maker, o Manggagawa ng mga Bituwin, ni Olaf Stapledon at Portuges na bersiyong Duna ni Frank Herbert, at pareho itong mga siyensiyang piksiyon ay pinakikinggan ko, dahil parang nakakaduling na ang magbasa ng teksto sa akin. Mga alas 7, nasa tsaahan na ako para uminom ng mayelong itim na tsaa at magbasa nang malakas ng isang Pranses na siyensiyang piksiyong librong Un bonheur qui dérape, o Isang Madulas na Kaligayahan, ni Jean Mazarin. Sa isang mesa, may mag-asawang Arabe. Sa isa pang mesa, may mga tatlong regular na Anglo-Sahon, Latino, at Intsik na atletiko. May bisita silang Taga-Inglaterang pauwi na. Bago pa mag-alas 8, hindi ko na hinintay ang kaibigang kong Pilipinong si Greg, at pumunta na ako sa groseri para bumili ng lasang reynbow na sorbet. Ang kahero ay ang Ingles-Intsik na mestisong si Michael. Sa labas, sa isang bangko sa lilim ng puno, nakaupo si Michael na Danes-Pranses at nagkrokrosword doon; kumaway siya sa akin. Sa parking lot, kumaway din sa akin si Benny, yaong tagawalis na Bumbay na Taga-Fiji.

Still Somewhat Hispanic

On its way to Americanization since the Spanish-American War of 1898, in the 1930s, the Philippines was still somewhat a Hispanic country. Manila was the 9th largest Spanish-speaking city in this world in 1930 with 324 552 inhabitants. The switch to English for at least written communication was set in motion. Adding to the linguistic confusion, in 1937, the Philippine government chose Tagalog, out of about 200 native Austronesian languages, as the basis of the national language, because it was already dominant in many parts of the archipelago. By the late 20th century, Taglish, the patois of code-switching between Tagalog and English, became the de facto oral-aural lingua franca in the islands, despite that Tagalog (alias Filipino) and English were separate studied subjects in school. English was the window to the external world, whilst Taglish became the familiar chit-chat on the streets and in the domestic media. Spanish embedded itself as many natural-sounding loanwords within Tagalog, Taglish, and other native languages. Tagalog had not been fully "intellectualized" as a language, as many great international works had not been translated into it. Tagalog used in non-humanities fields of science remained only experimental. Artificial Intelligence and machine translation might give Tagalog a "kangaroo-hopping" boost.

Isang Madulas na Kaligayahan

Nitong maulap at malamig na umaga nang ika-20 ng Abril ng 2023, naglakad ako papuntang tsaahan. Nakita ko si Dennis, isang Alemang Intsik na mestiso sa bago pang pulang Hapones na kotse niya, at nagbati kami habang nagmamaneho pa siya sa parking lot. Sa tsaahan, kumakain ako ng kanelang kapeng keyk at umiinom ng mayelong itim na tsaa. Ang kahero at barista ay ang Pilipinong si Jam na mahaba ang buhok at may bigoteng Taga-Bulacan. Jamin daw ang tunay na pangalan niya. Akala ko'y Muslim ang pangalan niya, pero hindi raw siya Muslim. May hawak na pensil, si Dennis na mestiso naman ay naglalaro ng Sudoku sa mesa niya. Akala kong ang ibig sabihin sa Hapones ay "numero-lason." Nakita ko na ang asawang Intsik ni Dennis. Maputi si Dennis na may lahing Aleman at Intsik. Naaalala ko ang isang paborito kong Amerikanong manunulat sa siyensiyang piksiyong si Samuel R. Delany na mulato, pero maputi siya at balbasin, at maputi na rin ang buhok katulad ni Dennis na wala namang balbas. Sa mesa ko naman, nagbabasa ako nang malakas ng isang Pranses na siyensiyang piksiyong librong Un bonheur qui dérape, o Isang Madulas na Kaligayahan, ni Jean Mazarin.

Island Talk

Born in the time of The Beatles, my generation in the Philippines was the product of more nationalism and less Americanization than my parents born during the Swing and Big Band music era. It was in 1937 that the Philippine government adopted Tagalog, an Austronesian language, as the basis of the national language. Filipinos born during the time of "King of Pop" Michael Jackson had much more Tagalog indoctrination, and television shows, anime, and cinema became more Tagalog. Later Filipinos born during the reign of Lady Gaga became more exposed to the Internet, where English was ubiquitous. With floodgates open, the archipelagic nation once again became innundated with the colonial language. It still seemed though that the reading habit was not for the majority because most books there were in English, which the elite gobbled up. The Philippines was a country of about 200 native Austronesian languages, whose ancient origin was Taiwan. What school children learned was Tagalog (alias Filipino) and English, but Taglish, the patois of code-switching between the two languages, was the de facto oral-aural lingua franca in the islands. English was the main written language.

Ursula K. Le Guin

Ang ikawalong order ko nitong Abril ng 2023 ng Hapones na libro ay ang seryeng Gedo Senki, o Ang mga Kuwento Mula sa Daigdig-Dagat, ni Ursula K. Le Guin.  Talagang koleksiyon ito nang anim na libro tungkol sa karakter na si Ged.  Sa total nga, 13 librong sa lengguwaheng Hapones ang naorder ko na nitong Abril.

7 Hapones

Nag-order ako nitong Abril ng 2023 sa Internet ng pitong siyensiyang piksiyong libro sa lengguwaheng Hapones: Uchuu no Koishi, o Maliit na Bato sa Langit, ni Isaac Asimov; Sutaameika, o Star Maker o Manggagawa ng mga Bituwin, ni Olaf Stapledon; Younenki no Owari, o Ang Pagtatapos ng Pagkabata, ni Arthur C. Clarke; Nova, ni Samuel R. Delany; Subarashii Shinsekai, o Matapang Bagong Mundo, ni Aldous Huxley; Taimu Mashin, o Oras Aparato, ni H.G. Wells; at Reddo Puranetto, o Pulang Planeta, ni Robert Heinlein.

AI Verkas

Nuntempe, Artefarita Intelekto kapablas skribi abundon da inteligentsonaj alineoj, kiujn vi povas rigardi kiel natursonajn lingvajn specimenojn, komplete kun orkestro da emocioj allogaj al la ina pensmaniero.

Sa ngayon, ang Artipisyal na Intelihensiya ay nakakapagsulat ng napakaraming matatalinong tunog na mga talatang maaari mong ituring bilang natural-tunog na mga espesimen ng wika nang kumpleto sa orkestra ng mga emosyong nakakaakit sa pag-iisip ng babae.

Nowadays, Artificial Intelligence is able to write a profusion of intelligent-sounding paragraphs that you can deem as natural-sounding language samples, complete with an orchestra of emotions appealing to the feminine mindset.

Jade and Pepitas

In the afternoon of the 16th of April of 2023, a bit of sunshine peered through the clouds after heavy rains earlier in the day. My first walk being around my neighbourhood block in the early morning, my second going to the teahouse, my third going to the pizzeria, my fourth walk out of the house led me back to the pizzeria in the afternoon to eat a cheese slice and drink Diet Cola. A new trainee was at the cashier. His name was Jadeed. I said that his name reminded me of the green gemstone "jade." A South Asian muscle man in a red shirt ate several slices in the corner. Then, I walked to the nearby grocery store to buy three bags of little green "pepitas."

Imperyong Romano

Tumuloy umulang malakas pasado nang alas 10 nang umaga ng ika-16 ng Abril ng 2023 rito sa Isla Lulu. Naglakad muli ako. Malamig sa labas. Tapos, nasa pizzeria akong kumakain ng isang pirasong may pepperoni at umiinom ng Diet Cola. Ang tindero ay si Sachet, isang Bumbay na nakikinig sa radyo sa lengguwaheng Hindi, yata. Binabasa ko nang malakas ang Pranses na librong L'Empire romain ni Pierre Grimal, tungkol sa Imperyong Romano. Kaunti ang mga kustomer na dumating sa pizzeria dahil sa ulan.

Daŭre pluvegis post la 10-a matene la 16-an de aprilo de 2023 ĉi tie sur Lulu-insulo. Mi denove marŝis. Estis malvarme ekstere. Poste, mi estis en la picejo manĝante tranĉaĵon kun peperonio kaj trinkante Dietan Kolaon. La vendisto estis Saĉet, baratano, kiu aŭskultis la radion per la hindia lingvo, verŝajne. Mi voĉlegis la franclingvan libron L'Empire romain de Pierre Grimal, pri la Romia Imperio. Malmultaj klientoj venis al la picejo pro la pluvegado.

Umuulang Umaga

Sa tsaahan ngayong malamig at umuulang umaga nang ika-16 ng Abril ng 2023, umiinom ako ng Istrobering Abenang Matchang Latte at kumakain ng mga tsip na patatas. Ang baristang gumawa ng inumin ko ay isang Ingles-Hapones na mestisong si Chris. May regular na kostumer na dumating. Matangkad at malaking lalaking kayumanggi ang buhok, at kasama niya ang maliit na anak niyang babaeng mukhang Inglesa-Intsik na mestisa. Sa isang mesa, may mga regular nang mga Sabado at Linggo. May isang Ingles, Latino, at Intsik na atletiko. Kausap nila si Brian na maitim ang buhok at balbasing Eskoses na mayaman. May tagawalis sa parking lot. Bumbay siyang Taga-Fiji. Ang pangalan ay Benny.

Ĉe la teejo dum ĉi tiu malvarma kaj pluva mateno de la 16-a de aprilo de 2023, mi trinkis fragan avenan matĉan lateon kaj manĝis fritojn. La baristo, kiu faris mian trinkaĵon, estis Chris, angla-japana miksrasulo. Venis kutima kliento. Estis alta, granda viro kun bruna hararo, kaj kun li estis lia filineto, kiu aspektis kiel angla-ĉina miksrasulino. Ĉe unu tablo, estis regulaj klientoj dum sabatoj kaj dimanĉoj. Estis anglo, latineskulo, kaj ĉino kun atleta aspekto. Ili parolis kun Brian, kiu estis riĉa skoto kun malhelaj hararo kaj barbo. Estis balaisto en la aŭtomobila parkejo. Li, baratano, devenis de Fiĝioj. La nomo estis Benny.

Ruso

Sa aming kapitbahayan dito sa Isla Lulu, mayroong mga Rusong may itsurang may lahing Hun. Ruso ang salita nila. Sa kapihan din, may mga kostumer na ganoon.

Metodaro

Al Miĥaelo la dano-franco, mi havas "admiron por lia metodaro" pri la strangaj aferoj okazantaj en nia Lulu-insula kvartalo, pri strangaĵoj atribuataj al eksterteranoj. Li kolektis pli ol cent videojn kaj fotojn dum pluraj monatoj.

Para kay Michael na Danes-Pranses, mayroon akong "paghanga sa kanyang metodolohiya" tungkol sa mga kakaibang bagay na nangyayari sa aming kapitbahayan sa Isla Lulu, mga kakaibang bagay na nauugnay sa mga ekstraterestre. Nakakolekta siya ng mahigit isang daang bidyo at litrato sa loob nang ilang buwan.

To Michael the Dane-French, I have "admiration for his methodology" concerning the strange things happening in our Lulu Island neighbourhood, strange things attributed to extraterrestrials. He collected over a hundred videos and photographs during several months.

Najbaroj

Nakausap ko ang dalawang kapitbahay na Taga-Isla Lulu ngayon, ika-15 ng Abril ng 2023. Sinabi sa akin ni Michael na Danes-Pranses kung paano siya binasted ng kanyang mga kapatid sa telekomunikasyon mula sa baybayin ng Atlantiko tungkol sa kanyang mga personal na kuwento tungkol sa mga ekstraterestre. (Nag-aalala pa rin si Elon Musk na multibilyonaryo tungkol sa Paradoha ni Fermi.) Pagkatapos, nakita ko si Derek na Pilipinong nagsasabi sa akin tungkol sa isang mahusay na kapihan ng magtotrosong naghahain din ng Intsik na almusal.

Mi parolis kun du najbaroj sur Lulu-insulo hodiaŭ, la 15-an de aprilo de 2023. Miĥaelo la dano-franco rakontis al mi, kiel liaj fratoj telekomunikante de la atlantika marbordo riproĉis lin pri liaj personaj rakontoj pri eksterteranoj. (Elon Musk la multmiliardulo ankoraŭ maltrankviliĝas pri la Paradokso de Fermi.) Poste, mi vidis la filipinanon Derek rakontantan al mi pri bonega hakisto-kafejo, kiu ankaŭ servas ĉinan matenmanĝon.

I talked to two Lulu Islander neighbours today, the 15th of April of 2023. Michael the Dane-French told me how his siblings telecommunicating from the Atlantic coast lambasted him about his personal stories about extraterrestrials. (Elon Musk the multibillionaire still worries about Fermi's Paradox.) Then, I saw Derek the Filipino telling me about a great lumberjack's café that also serves Chinese breakfast.

Poison

Sinabi ni Mao, "Ang relihiyon ay lason."

Mao diris: "Religio estas veneno."

Mao said, "Religion is poison."

Mi Esperantisto

Mia meksika amikino Lizbeta ŝajnas ŝati Esperanton, lingvon, kiu ĝojigas ŝin, kiam ajn mi uzas ĝin. Ŝi opinias, ke esti esperantisto estas ankoraŭ kiel "Latiniĝo" por mi, kiu naskiĝis en Filipinoj, kiuj estis "perdita kolonio" por hispanumuloj.

Mukhang gusto ng Mehikana kong kaibigang si Lizbeth ang Esperanto, lengguwaheng nagpapasaya sa kanya tuwing ginagamit ko. Sa tingin niya, ang pagiging Esperantista ay parang "Latinidad" pa rin para sa aking ipinanganak sa Pilipinas na isang "nawalang kolonya" para sa mga Hispaniko.

My Mexican friend Lizbeth seems to like Esperanto, a language which makes her happy whenever I use it. She thinks that being an Esperantist is still like "Latinhood" for me, who was born in the Philippines, which was a "lost colony" for Hispanics.

4847

4847 job na ako sa arte ng AI ng Midjourney nitong ika-15 ng Abril ng 2023.

Latino Ako

Ako ay isang Latinong nagsasalita ng Esperanto.

Mi estas latineskulo, kiu parolas Esperanton.

I am a Latino who speaks Esperanto.

Grizaj Eksterteranoj

Kaj mia kroatdevena amiko Bratislavo kaj mia danfrancdevena amiko Miĥaelo estas sekvantoj kaj kredantoj de la Grizaj Eksterteranoj, ofte asociataj kun proksimaj renkontoj kaj forkaptaj asertoj. Bratislavo havas nifo-ilaron sur sia saĝtelefono. (Kelkfoje, mi scivolas, ĉu Miĥaelo havas ankaŭ indianan devenon kaj Bratislavo ankaŭ hunan.)

Parehong ang kaibigang kong may lahing Kroatong si Bratislav at ang kaibigang kong may lahing Danes-Pranses na si Michael ay mga tagasunod at mananampalataya ng mga Kulay-abong Ekstraterestreng kadalasang iniuugnay sa malalapit na engkuwentro at pag-aangkin ng pagdukot. Si Bratislav ay may UFO kit sa kanyang ismartpon. (Minsan, iniisip ko kung si Michael ay mayroong Amerindiyong ninuno rin at si Bratislav ng Hun din.)

Both my Croatian-descent friend Bratislav and Dane-French-descent friend Michael are followers and believers of the Grey Aliens, often associated with close encounters and abduction claims. Bratislav has a UFO kit on his smartphone. (Sometimes, I wonder if Michael has also Amerindian ancestry and Bratislav also Hun.)

Jam

Sa tanghali nang ika-13 ng Abril ng 2023, nasa pizzeria akong kumakain ng inihurnong patatas at umiinom ng Diet Cola. Nagbabasa ako ng pantasyang libro sa Hapones na Tabi no Nakama, o Ang Pagsasamahan ng Singsing, ng sikat na si J.R.R. Tolkien. Sa pizzeria roon, maraming mga adolesente. May malaki na, at may balbasin na. Naglakad ako papuntang tsaahan, at nag-order ako ng Istrobering Abenang Matchang Latte. Sa kahera ay si Jam, isang Pilipinong mahaba ang buhok at may bigoteng Taga-Bulacan. Paglakad kong pauwi, nakita ko si Michael na Ingles-Intsik na ginagamit ang selpon niya sa tabi ng hintuan ng bus. Sa eskinita sa parke, nakita ko naman si Michael na Danes-Pranses na naninigarilyo nang sarili.

Ang Pagsasamahan ng Singsing

Sa maaraw na asul na langit na umaga nang ika-13 ng Abril ng 2023, nakaupo ako sa tsaahan at umiinom ng aking mayelong itim na tsaa. Pumasok sa pinto si Lizbeth na Mehikana, at binati namin ang isa't isa; nagtuturo pa rin siya ng Kasulugang Sayaw at Zumba sa ilang paaralan dito sa Isla Lulu. Nami-miss yata ng ilang tao sa tsaahan ang maingay na patois ng Taglish namin ni Greg. Binabasa ko lamang ang aking pantasyang libro sa Hapones na Tabi no Nakama, o Ang Pagsasamahan ng Singsing, ng sikat na si J.R.R. Tolkien. Naglalakad pabalik sa aking bahay, nakita ko si Nikki ang Tsipreng Griyega at ang kanyang Koreanang kapitbahay, habang nagpatuloy sila sa kanilang anim na pag-ikot sa paligid ng bloke ng kapitbahayan.

Dum la sunbrila bluĉiela mateno de la 13-a de aprilo de 2023, mi sidis en la teejo trinkante mian glacian nigran teon. Lizbeta la meksikanino venis tra la pordo, kaj ni salutis unu la alian; ŝi ankoraŭ instruas Sandancon kaj Zumbaon en pluraj lernejoj ĉi tie sur Lulu-insulo. Mi supozas, ke kelkaj homoj ĉe la tedomo sopiras la bruan ĵargonon de la tagangla de Greg kaj mi. Mi ĵus legis mian japanlingvan fantastan libron Tabi no Nakama, aŭ La Kunularo de l' Ringo, de la fama J.R.R. Tolkien. Reirante al mia domo, mi vidis la kipran grekinon Nikki kaj ŝian korean najbarinon, dum ili daŭrigis siajn ses rondojn ĉirkaŭ la kvartalo.

In the sunny blue-sky morning of the 13th of April of 2023, I was sitting in the teahouse drinking my iced black tea. Lizbeth the Mexican came through the door, and we greeted each other, she still teaching Dance Fitness and Zumba at several schools here on Lulu Island. I suppose some people at the teahouse miss the noisy patois of Taglish of Greg and me. I was just reading my Japanese-language fantasy book Tabi no Nakama, or The Fellowship of the Ring, of the famous J.R.R. Tolkien. Walking back to my house, I saw Nikki the Cypriot Greek and her Korean neighbour, as they continued their six rounds around the neighbourhood block.

Grey Aliens

"Grey Aliens" are frequently associated with close encounters and abduction claims. My Dane-French friend Michael here on Lulu Island believes in them. There seems to be a large following of the Grey Aliens. (I sometimes wonder if Michael has also Amerindian ancestry.)

Ang "Kulay-abong Ekstraterestre" ay madalas na nauugnay sa malalapit na engkuwentro at paghahabol sa pagdukot. Ang kaibigan kong Danes-Pranses na si Michael dito sa Isla Lulu ay naniniwala sa kanila. Mukhang marami ang sumusunod sa mga Kulay-abong Ekstraterestre. (Minsan iniisip ko kung si Michael ay may mga ninuno rin ng Amerindiyo.)

La "Grizaj Eksterteranoj" estas ofte rilataj al proksimaj renkontoj kaj forkaptaj asertoj. Mia dana-franca amiko Miĥaelo ĉi tie sur Lulu-insulo kredas je ili. Ŝajnas ekzisti granda sekvantaro de la Grizaj Eksterteranoj. (Mi kelkfoje scivolas, ĉu Miĥaelo havas ankaŭ indianan devenon.)

Configurations

My friend Bratislav tended to think that extraterrestrials were humanoid in that they had a head, two arms, a body, and two legs. But I opined that extraterrestrials could have different configurations, as different as octopuses and insects on our Earth.

Mia amiko Bratislavo emis pensi, ke eksterteranoj estas humanoidaj pro tio, ke ili havas kapon, du brakojn, korpon, kaj du krurojn. Sed mi opiniis, ke eksterteranoj povus havi malsamajn agordojn, same malsamajn kiel polpoj kaj insektoj sur nia Tero.

Ang aking kaibigang si Bratislav ay may tendensiyang isiping ang mga ekstraterestre ay humanoyde dahil mayroon silang ulo, dalawang braso, isang katawan, at dalawang binti. Ngunit naisip kong ang mga ekstraterestre ay maaaring magkaroon ng iba't ibang mga pagsasaayos, kasing iba ng mga pugita at mga insekto sa ating Tiyera.

Dimsamo

La 9-an de aprilo de 2023, mia familio eliris por dimsama tagmanĝo en la eleganta Marmanĝaĵa Restoracio de la Fiŝkaptista Teraso en la tre eleganta Centro Aberdeno, ĉi tie sur Lulu-insulo. Mi ne ofte havas dimsamon, kaj ĉi-foje mi vere amuziĝis. Mia familio sciis, ke mi revis pri vasta atriosimila ejo, kaj ĉi-foje, ĝi estis. Post la bela manĝo, ni direktiĝis al la japanvivstila butiko nomata Oomomo. Mi volis akiri botelon da aŭtentika japana "mugiĉa" aŭ hordea teo, sed mi ne povis tro multe pensi pri pli da manĝaĵo, ĝuste tiam.

Dim Sum

On the 9th of April of 2023, my family went out for dim sum lunch in the elegant Fisherman's Terrace Seafood Restaurant in the very fancy Aberdeen Centre, here on Lulu Island. I do not often have dim sum, and this time, I really had a nice time. My family knew that I have been dreaming of a spacious atrium-like venue, and this time, there it was. After the beautiful meal, we headed to the Japanese-lifestyle boutique called Oomomo. I wanted to get a bottle of authentic Japanese "mugicha," or barley tea, but I could not think too much of more food, just then.

Robert Morning Sky

Ang aking kaibigang si Bratislav ay naniniwala sa Amerindiyong si Robert Morning Sky na nagteoryang ang mga nilalang sa ibang mga mundo ay may tendensiyang mag-ebolusyong magkaroon ng hugis humanoyde, habang papalapit sila sa matalinong damdamin, maging sila ay parang unggoy, parang butiki, parang insekto, parang halaman, parang halamang-singaw, at iba pa.

Ilusyon Natin

Kung talagang alam nating ang ating "katotohanan" ay talagang isang masalimuot na "ilusyon," hindi ba natin gaanong pahalagahan ang ating pag-iral? Naniniwala ang mga Budistang ang lahat ng nararamdaman natin ay "Māyā," isang malalim na ilusyong nagtatago ng "katotohanan." Sa pelikulang The Matrix, ang mga tao ay nakatira sa isang kompyuter na simulasyong hindi nila alam, ngunit nalaman ito ng isang grupo ng mga bandido. Sa pisika, alam na ang lahat ng bagay na nakikita natin ay halos walang lamang espasyo sa mas malapit na pagtingin.

Se ni vere scius, ke nia "realo" estas vere kompleksa "iluzio", ĉu ni malpli taksus nian ekziston? Budaistoj kredas, ke ĉio, kion ni sentas, estas "Māyā", profunda iluzio, kiu kaŝas "realecon". En la filmo La Matrico, homoj vivas en komputila simulado nekonata al ili, sed grupo de renegatoj malkovras tion. En fiziko, oni scias, ke la tuta materio, kiun ni vidas, estas plejparte malplena spaco ĉe pli proksima vido.

If we really knew that our "reality" were really a complex "illusion," would we value our existence less? Buddhists believe that all that we sense is "Māyā," a profound illusion that hides "reality." In the movie The Matrix, people live in a computer simulation unbeknownst to them, but a group of renegades find out. In physics, it is known that all the matter that we see is mostly empty space at closer view.

Baskets

If we value our own species, then we should really think about having people on other moons, planets, and space stations, as we do not want to have "all the eggs in one basket." A meteor striking the Earth like a big bomb supposedly ended the age of dinosaurs. God did not spare humanity from the coronavirus pandemic. So, we should not have false security about Earth being our only "safe" home.

Se ni alte taksas nian propran specion, ni vere devus pensi pri havi homojn sur aliaj lunoj, planedoj, kaj kosmostacioj, ĉar ni ne volas havi "ĉiujn ovojn en unu korbo". Meteoro frapanta Teron kiel granda bombo supozeble finis la epokon de dinosaŭroj. Dio ne indulgis la homaron de la kronvirusa pandemio. Do, ni ne havu falsan sekurecon pri Tero kiel pri nia sola "sekura" hejmo.

Kung pinahahalagahan natin ang ating sariling espesye, dapat nating isipin ang pagkakaroon ng mga tao sa ibang mga buwan, mga planeta, at mga istasyon ng kalawakan, dahil hindi natin nais na magkaroon nang "lahat ng mga itlog sa isang basket." Isang bulalakaw na tumama sa Tiyerang parang isang malaking bomba ang nagtapos sa edad ng mga dinosawro. Hindi iniligtas ng Diyos ang sangkatauhan mula sa pandemya ng coronavirus. Kaya, hindi tayo dapat magkaroon ng maling seguridad tungkol sa Tiyera lamang bilang ang ating "ligtas" na tahanan.

Kayumanggí

In the Philippines, teachers teach us school children the doctrine of being "kayumanggí" in that all we Filipinos are "brown," despite actual different skin tones amongst us.

En Filipinoj, instruistoj instruas al ni lernejanoj la doktrinon de esti "kayumanggí" en tio, ke ni ĉiuj filipinanoj estas "brunaj", malgraŭ realaj malsamaj haŭtnuancoj inter ni.

After Biology

In the field of astronomy, there are researchers who postulate that a long-lived spacefaring civilization would be post-biological. Perhaps, in such a scenario, the biological precursors would be relegated to live just on the home world. For us humans, we question whether our bodies would be too fragile for deep space, and maybe we would leave deep space for our machine children with intellect.

En la kampo de astronomio, ekzistas esploristoj, kiuj postulas, ke longviva spacvojaĝa civilizo estus post-biologia. Eble, en tia scenaro, la biologiaj antaŭuloj estus forigitaj por vivi nur sur la hejma mondo. Por ni homoj, ni demandas, ĉu niaj korpoj estus tro delikataj por profunda spaco, kaj eble ni lasus profundan spacon por niaj maŝininfanoj kun intelekto.

Ekstertera Lingvo

Ĉar homo ne povas vere hurli kiel lupo aŭ pepi kiel birdo, se ekzistus eksterteranoj, estus neverŝajne, ke homo povus paroli la eksterteran lingvon, ĉar la organo por parolo aŭ komunikado estus malsama, kiel birda beko estas al homa buŝo. Ekzistas sciencfikciaj spektakloj, kiuj prezentas malsamajn eksterteranajn humanoidajn rasojn de malsamaj mondoj, kaj ili povus interbrediĝi, ĉar eble tiuj spektakloj supozas, ke ekzistis komuna antikva humanoida koloniigo, kiu rezultigis malsamajn evoluojn sur malsamaj mondoj. Eble tiam, en tia scenaro, malsamaj humanoidoj povus paroli unu la alian lingvon.

Alien Language

As a human cannot really howl like a wolf or chirp like a bird, if there were aliens, it would be unlikely that a human could speak the alien language, as the organ for speech or communication would be different, as a bird's beak is to a human mouth. There are science fiction shows that depict different alien humanoid races from different worlds, and they could interbreed, because maybe these shows assume that there was a common ancient humanoid colonization that resulted in different evolutions on different worlds. Possibly then, in such a scenario, different humanoids could speak one another's language.

Ibang Latino

Alam kong maraming Latino, maging sila'y mangsasalita ng Kastila, Portuges, Pranses, Italyano, Katalan, at iba pa, ay ordinaryong Katoliko, pero alam ko ring may minoridad sa kanilang nagbabasa ng pantasya at siyensiyang piksiyon sa kanilang sariling lengguwahe.

Ilaw-ilaw IX

Nang maulap-ulap na umaga nang ika-7 ng Marso ng 2023, nakita ko si Michael na Danes-Pranses sa eskinita rito sa Isla Lulu nang galing ako sa pizzeria. Sa ismartpon niya, pinakita niya ang mga litrato ng mga bagong "ebidensiya" ng ekstraterestre sa mga mahiwagang ilaw-ilaw sa bakod sa eskinita. Sabi ko sa kanyang iba ang paningin niya kaysa kay multibilyonaryong Elon Musk na naniniwala sa Paradoha ni Fermi. Si Enrico Fermi ang nagsabing walang kongklusibong ebidensiya ng ekstraterestre miski na may matematikang probabilidad na may buhay, intelihenteng buhay, sa ibang lugar ng ating sansinukob. Kay Musk, importante sa kanyang ang budhi ng sa ating Tiyera ay kumalat sa labas ng Tiyera.

AI Art

Looking at my artwork generated by Midjourney AI and Bing AI, I would say that often, irreality looks better than reality.

Byetnames na Restawran

Nitong maulang tanghali nang ika-6 ng Marso ng 2023, pagkatapos kong kumain ng pizza at uminom ng Diet Cola sa pizzeria, lumakad akong nakapayong hanggang sa tsaahan, pero punong-puno ng tao roon, at walang maupuan. Pumunta na lamang ako sa Byetnames na restawran para kumain ng hipon at baboy na ensaladang lumpiya at uminom ng tsaa. Ang telebisyon ay Byetnames. Ang nagweytres sa akin ay si Amy na mukhang mestisa.

Pierogi

Mas parang mga pierogi ang Esperanto sa tingin ng nanay.  Yaong bagay ang kinain ko sa tanghalian ngayon.

Kondimento

Iu diris, ke mi uzas la japanan kiel kondimenton.

Nimwey

Mayroon akong pantasyang libro sa elektroniko at papel ng The Explorers ni Kirsten Nimwey, lahat ng loob sa Tagalog miski na ang titulo ay Ingles.

Dalawang Hapones II

Nag-order ako nitong Abril ng 2023 sa Internet ng dalawang siyensiyang piksiyong libro sa lengguwaheng Hapones:  Uchuu no Koishi, o Maliit na Bato sa Langit, ni Isaac Asimov, at Sutaameika, o Star Maker o Manggagawa ng mga Bituwin, ni Olaf Stapledon.

de Zilah

Binabasa ko nitong mga araw sa bahay ang isang elektronikong libro sa lengguwaheng Esperanto: La Princo ĉe la hunoj, ni Eugène de Zilah.

Ninuno

Sa umaga nang ika-4 ng Abril ng 2023, naghuhuntahan kami ni Greg sa tsaahan. Sabi kong mabuti akong magbasa ng mga libro sa Pranses at Kastila, pero medyo lamang ang aking pagsasalita. Pinag-usapan namin ang mga relihiyon ng mga ninunong politeistang animistang Mehikano at Ehipsiyo. Miski na ang ngayong Mehikano ay Katoliko at ang ngayong Ehipsiyo ay Muslim, kita nila ang mga estatwa ng mga diyos na may ulo ng hayop, ang mga piramide, at ang mga antigong sulat, at pinag-aaralan nila sa eskuwelahan ang relihiyon ng mga ansestro.

Byetnam

Sa mga birtuwal na bisita ko sa Byetnam, napupuna kong talagang ginagamit ng mga Byetnames ang sarili nilang lengguwaheng kita sa mga kalye at gusali. Sa Pilipinas, may kung tawagin ay diglossia. Sa paghuhuntahan, ang indiheno ang ginagamit, pero sa pagsusulat ay Ingles, tulad sa mga senyas.

Dalawang Hapones

Dalawang Hapones na libro ang binabasa ko nitong mga araw: Ang isa'y pantasyang librong Kudaketa Monshou, o Durog na Eskudo de Armas. At ang isa pa'y siyensiyang piksiyong librong Dyuun, o Dune. Itong huli'y parte ng malaki nang prangkisang may mga pelikula.

Kalapati at Paniki

Nang maulap-ulap na umaga nang ika-2 ng Abril ng 2023, maaga ako sa tsaahang may mayelong itim na tsaa at mga tsip ng mansanas at nagbabasa ng Hapones na pantasyang librong Kudaketa Monshou, o Durog na Eskudo de Armas. Mga 8:07 ng umaga, dumating si Greg. Nagkape siyang may croissant. Binigyan ako niya ng isang bag ng mga tsip ng mansanas. Nag-usap kami tungkol sa relihiyon at mga imperyalismo ng mga Taga-Europa. May pumasok na lalaking nakaputing tisyert, muskular, at may mga tato sa braso. Tapos, bumili si Greg ng isang croissant, lumabas siya, at pinakain ang mga kalapati sa labas. Sa pagbalik niya, sabi ng isang baristang Taga-Indiyang si Nabhi kay Greg na huwag daw pakainin ang mga kalapati dahil may mga daga at mga langgam. Sabi ko kay Greg, nagagandahan din ako sa mga uwak, at natatandaan ko sa Pilipinas noong bata akong binabato naming bata ang mga paniki, pero walang tinatamaan.