Monday, April 27, 2020

Esperanto - Antikvaj filozofoj de Ĉinio





Saging o Karot

Mas gustó ko ang parang saging o karot na mga wikà.

"Nipponic" Identity

Many people have confusion about my identity. I could say that I am a multilingual "Nipponic" living in the Anglosphere. I deny neither my "Filipinoness" nor my "Hispanicity."

Nihongo

Tatoeba no Sumōru Sunō-san wa "Kono ragu wa handomeido desu" to itta.

Navahoj

juna reprezentanto de Navaho tribo
Navahaj ĉasistoj , 1887
Navahoj, navaĥoj aŭ navajoj estas la plej granda (ĉ. 170.000 nur en la rezervejo, ĉirkaŭ 300.000 en tuta Usono) indiana popolo en Usono. Ili vivas ĉefe en ArizonoNov-MeksikoUtaho. Ili parolas la navahan lingvon, apartanantan al la apaĉaj lingvoj. La du popoloj migris kune en la 10-a ĝis la 12-a jarcento el Kanado al sudokcidento. Ilin forte influis sude la pueblaj indianoj de kiuj ili lernis agrokulturon kaj brutobredadon.
En la 17-a kaj la 18-a jarcentoj, al la navajoj aliĝis pueblo-indianojhopioj, el kiuj ĉefe la pueblo-indianoj influis la indianan arton.
Laŭ ilia legendo, homoj venas el subteraj mondoj. Ili praktikas multajn ritojn.
La usona registaro ekmilitis kontraŭ ili en 1863 (sub kolonelo Kit Carson). Dum la militmarŝo, la registaraj soldatoj neniigis agrarproduktojn de la navahoj kaj brutarojn, enprizonigis 8.000 navahojn kaj 400 meskalerajn apaĉojn en Bosque Redondo (en la nuna Nov-Meksiko). Ilia kaptiteco daŭris 4 jarojn.
La rezervejo de la navahoj estas entute 64.000 km2 en la tri menciitaj ŝtatoj, sed situas en seka areo kaj ne certigas plene la vivtenon.

https://eo.m.wikipedia.org/wiki/Navahoj

Kakinoko



Kiel legi la taksonomion
Kakinoko
Kakinoko

Kakinoko
Biologia klasado
Regno:Plantoj Plantae
Divizio:Embriofitoj Embryophyta
Klaso:Dukotiledonaj plantoj Magnoliopsida
Subklaso:Asteredoj Asteridae
Ordo:Erikaloj Ericales
Familio:Ebonacoj Ebenaceae
Genro:Diospiro Diospyros
Diospyros kaki
Thunb. 1780
Aliaj Vikimediaj projektoj
Information icon.svg
v • d • r
La kakinoko aŭ Azia persimono, aŭ Japania persimono [1][2] (japane 柿の木, kakinoki, science Diospyros kaki) estas la ekonomie plej grava Diospiro, kiu estas kultivata por siaj fruktoj. Kvankam ĝia unua botanika priskribo estis publikigita nur en 1780[3][4], la kakinokarbo estas inter la plej maljunaj plantoj en kultivado, konata pro sia uzo en Ĉinio dum pli ol 2000 jaroj.
La kakinoko estas dolĉa, iomete pika frukto kun mola ĝis foje fibreca teksturo. Tiu specio, indiĝena al Ĉinio, estas falfolia, kun larĝaj, rigidaj folioj. En multaj kulturvarioj, konataj kiel la akraj specoj, la frukto havas altan taninenhavon kiu igas la frukton adstringa kaj amara. La taninniveloj estas reduktitaj kiam la frukto postmaturiĝas.
Tuj post la rikolto, en sia krispa firma stato la frukto ne estas manĝebla, sed ĝi akiras bonan dolĉan guston, kiam permesite al ripozo ĝi moliĝas . Tiam ĝi havas bongustan molan ĵelecan konsistencon. Alia ebla uzo estas la sekigado de la malmolaj distranĉitaj fruktoj. La sekigitaj tranĉoj estas bona dolĉaĵo.
La kakinokarbo estas ĝis 15 m alta, foliperdanta, monoika aŭ dioika arbo kun rondigita, malfermita supro. La alterne lokitaj, ledecaj folioj estas ovalaj kaj ĝis 25 x 10 cm grandaj. Supre ili estas malhelverdaj kaj malsupre kovritaj per arĝentbrunaj haroj. Kiam ili defalas en la aŭtuno la koloro estas flava aŭ ruĝa. La viraj floroj staras triope en la foliakseloj. La inaj floroj staras solaj en la foliakseloj. La ligno de la kakinokarbo estas kiel la tre parenca ebonotre malmola kaj uzata por la fabrikado de mebloj.
Nature la kakinoko troviĝas en la Himalajo kaj en la montoj de MjanmaroTajlandoHindoĉinioKoreio kaj Japanio.
La kultivado de la frukto estis etendita de Ĉinio unue al aliaj partoj de Orienta Azio, kaj poste al Kalifornio kaj suda Eŭropo en la 19-a jarcento kaj al Brazilo en la 1890-aj jaroj. La japana kakinoko unue estis enkondukita en la ŝtato de San-Paŭlo, poste disetendiĝis al la tuta Brazilo per japanaj enmigrintoj. La ŝtato de San-Paŭlo daŭre estas la plej granda produktanto, kun areo de 3,610 hektaroj dediĉitaj al japana-kakinoko-kulturo en 2003.

https://eo.m.wikipedia.org/wiki/Kakinoko

Navajo Food


Fry bread is a staple of traditional Navajo cuisine and considered a symbol of Native American perseverance due to its history.

https://en.m.wikipedia.org/wiki/Eating_culture_of_the_Navajo_Nation

Navajo Rug


A contemporary Navajo rug

https://en.m.wikipedia.org/wiki/Navajo_weaving

Navajo Phonology


Navajo has a fairly large consonant inventory. Its stop consonants exist in three laryngeal forms: aspirated, unaspirated, and ejective – for example, /tʃʰ//tʃ/, and /tʃʼ/.[43] Ejective consonants are those that are pronounced with a glottalic initiation. Navajo also has a simple glottal stop used after vowels,[44] and every word that would otherwise begin with a vowel is pronounced with an initial glottal stop.[45] Consonant clusters are uncommon, aside from frequent placing /d/ or /t/ before fricatives.[46]
The language has four vowel qualities: /a//e//i/, and /o/.[46] Each exists in both oral and nasalized forms, and can be either short or long.[47] Navajo also distinguishes for tone between high and low, with the low tone typically regarded as the default. However, some linguists have suggested that Navajo does not possess true tones, but only a pitch accent system similar to that of Japanese.[48] In general, Navajo speech also has a slower speech tempo than English does.[44]
Consonants
BilabialAlveolarPalato-
alveolar
PalatalVelarGlottal
plainlateralfricatedplainlab.plainlab.
ObstruentStopunaspiratedpttskʔ
aspiratedtɬʰtsʰtʃʰ(kʷʰ)
ejectivetɬʼtsʼtʃʼ
Continuantfortisɬsʃx()(h)()
lenislzʒɣ(ɣʷ)
SonorantNasalplainmn
glottalized()()
Glideplainj(w)
glottalized()()
Vowels
Vowel heightFrontBack
oralnasaloralnasal
Highi ~ ɪĩ
Mideoõ
Lowɑɑ̃